New Tools for deliberation & participation 1: Liquid Feedback

Verslag workshop 4 juli 2012.

Netwerk Democratie & Waag Society

De Duitse Piraten Partij maakt voor het politieke debat en voor besluitvorming gebruik van de gratis software Liquid Feedback. Via Liquid Feedback, een open source platform, kan iedereen meedenken en meeschrijven over (beleids-) voorstellen. De partij maakt op die manier gebruik van de intelligentie, creativiteit en de visionaire ideeën die er bij de mensen in hun partij leven.

Op 4 juli nodigden Netwerk Democratie en Waag Society de makers van Liquid Feedback uit om in Nederland een workshop te geven. Voorafgaand aan de workshop verzorgde Reinder Rustema een inleiding, waarin hij verschillende online initiatieven uit het verleden besprak, die de kloof tussen politici en burger wilden verkleinen. Voorbeelden hiervan zijn De Digitale Stad (DDS) en Petities.nl.

Liquid feedback

View more presentations from ReindeR Rustema

Jan Behrens en Andreas ontwikkelden Liquid Feedback vanaf het begin. “We wilden een systeem creëren zonder de traditionele partijstructuren. Iedereen in het systeem is in principe gelijk en heeft dezelfde rechten. Daarnaast was het voor ons belangrijk dat het programma onbetwistbare, kwantitatieve resultaten zou opleveren.”

Reinder Rustema, die de workshop inleidde, merkte op dat het eenvoudig is om mensen online te mobiliseren voor single issues, de zogenaamde light weight participation. Zodra men probeert website bezoekers achter een compleet programma van voorstellen te scharen, en mogelijk zelfs feedback hierover te ontvangen (heavy weight participation) verliezen de meeste mensen hun belangstelling.

In Liquid Feedback verdwijnt het onderscheid tussen light weight en heavy weight participation min of meer. Als lid van het systeem – bijvoorbeeld als lid van de Piraten Partij – kun je in principe over alle onderwerpen meepraten, stemmen en voorstellen tot aanpassing doen. Daarnaast vraagt het systeem geen simpel ‘ja’ of ‘nee’ als reactie op een voorstel, maar nodigt het uit tot het geven van inhoudelijke suggesties. Bovendien kun je bij het stemmen voorwaarden aan je stem hangen. Bijvoorbeeld: ik steun jouw voorstel tot het verhogen van de gemeentelijke belastingen, mits de lage inkomens hiervan worden vrijgesteld. De indiener van het voorstel kan hierop besluiten tot aanpassing.

Willen we dan overal over meepraten? Nee, in de praktijk niet. Heb jij een lange carrière in de zorg, dan zal je wellicht zelf een voorstel willen doen om beleid op dit gebied te verbeteren. De discussie over verkeersveiligheid laat je echter waarschijnlijk aan je voorbij gaan. Om wel gerepresenteerd te worden kun je je stem over dit laatste onderwerp aan iemand anders geven, de zogenaamde delegate. Dit kan iemand zijn met een lange staat van dienst op het gebied van verkeer, maar ook iemand op wiens goede oordeel je simpelweg vertrouwd. Tegelijkertijd kunnen anderen jou ook als delegate aanwijzen, bij stemmigen over zorg-gerelateerde onderwerpen bijvoorbeeld.

Presentatie Liquid Feedback [pdf  1.7 MB]

Hier treffen we een groot verschil met de bestaande gang van zaken binnen lidmaatschap van een politieke partij. In plaats van je stem te geven aan een ver kamerlid dat je nog nooit gesproken hebt, kun je je stem in Liquid Feedback aan een bekende geven. Deze persoon kan op zijn beurt de stemmen weer aan een derde persoon geven, zodat er een chain of delegates ontstaat. Deze chain is te allen tijde zichtbaar op de site. Transparantie is in Liquid Feedback het grootste goed.

Boven het eerste voorstel [Paint the Waag pink] met tegenvoorstellen [Blue would be nice] en suggesties om het voorstel aan te passen [with yellow stars].

Naast het systeem van delegates is er nog een opvallend aspect aan Liquid Feedback: het systeem kent geen moderators. De discussie wordt gestuurd door de deelnemers zelf. Zo kunnen voorstellen, of aanpassingen daarop, stijgen of dalen in populariteit doordat men aan alle input een bepaald gewicht kan hangen. Uiteindelijk komt er altijd een voorstel bovendrijven waarover, in verschillende stadia, gestemd kan worden.

Door de chain of delegates zal niet iedereen over alles stemmen, maar wordt een groot deel van de leden bij stemming nog steeds gerepresenteerd “Dit is een natuurlijk verschijnsel,” zegt Nitsche. “Uiteindelijk zal er altijd een zeer kleine groep zijn die de discussie voert en beslissingen neemt, en de overgrote meerderheid die hier legitimiteit aan geeft. Het verschil is dat de Piraten Partij deze elite niet bij voorbaat al wilde creëren, maar dat deze door gebruik van Liquid Feedback op een ‘eerlijkere’ manier is ontstaan.”

Wat gebeurt er met een ‘goedgekeurd’ voorstel? Een belangrijk thema tijdens de discussie na afloop van de workshop. Men vraagt zich af of je de besluitvorming over wezenlijke politieke onderwerpen wel ‘aan een software programma kan overlaten’. Hoe legitiem zijn stemmingen die via Liquid Feedback tot stand komen? Nitsche en Behrens zijn hier heel duidelijk over: “Liquid Feedback doesn’t decide anything.” Het enige wat het systeem doet is de politieke besluitvorming inzichtelijk en tranparant maken. Het biedt een zo eerlijk mogelijk proces waarop ideeën en voorstellen besproken en getoetst kunnen worden. Welk belang je vervolgens aan de uitkomsten hecht, is aan de gebruiker van het systeem.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Andreas Nitsche en Jan Behrens tijdens de workshop.

De Duitse Piraten bepalen hun agenda naar aanleiding van de resultaten van Liquid Feedback, waardoor er geen vaste programmapunten bestaan. Maar ook andere politieke organen maken gebruik van het systeem. De Duitse Bundeslände Friesland bijvoorbeeld gebruikte Liquid Feedback om burgers de mogelijkheid te geven zich uit te spreken over bepaald beleid, hoewel de uiteindelijke beslissingen in de raad genomen werden.

Dit is de constatering die de makers aan het eind van de workshop ook zelf maken: ook met Liquid Feedback ontstaat er, door het systeem van delegates, uiteindelijk een kleine groep – de ‘elite’ – die onderwerpen bediscussieert en hierover stemt. Maar, en dit is een cruciaal verschil met ‘traditionele’ politieke organisaties: binnen Liquid Feedback bestaat er meer transparantie. En, misschien nog belangrijker, de elite kan snel wijzigen. Op het moment dat de degene aan wie jij je stem hebt gegeven, een keuze maakt die jou niet bevalt, kun je je stem hierna onmiddenlijk weer terug trekkken. Bovendien creëert ieder agendapunt zijn eigen elite, in plaats van een partijtop die over alles beslist.

Liquid Feedback wil een inhoudelijke discussie faciliteren. Een mooi streven, maar het systeem wordt er, door alle verschillende mogelijkheden – aanpassen, steunen, mits, delegeren etc.- , wel een stuk ingewikkelder door.

Zoals Cato Leonard, betrokken bij burgerinitiatief G1000 in België, het formuleerde: “It’s not Facebook yet.” Dirk Poot, lijsttrekker van de Piratenpartij Nederland, is enthousiast, hoewel hij ook vragen stelt over het systeem. ‘Wie laat je toe op Liquid Feedback?’ is een vraag die hij zichzelf stelt. Zijn partij is nu aan het experimenteren met het systeem. Conclusie? Liquid Feedback maakt het besluitvormingssysteem transparant en inzichtelijk. Door het systeem van delegeren maakt het de besluitvorming persoonlijker en geeft het gebruikers het gevoel dat zij daadwerkelijk bijdragen aan het maken van beslissingen. Mooie resultaten die zeker de moeite waard zijn om verder mee te experimenteren.

Georganiseerd door NetwerkDemocratie en Waag Society. Deze workshop wordt mede mogelijk gemaakt door het vfonds.

Liquid Feedback

Verslag Sargasso over workshop Liquid feedback