Praktische informatie:
Datum: 21 mei 2013
Tijd: 19.30 – 21.00 uur
Locatie: Foam, te Amsterdam

Informatie over tickets is hier te vinden.

Tijdens de bijeenkomst verzorgde Prof. Drs. Wallage een inleiding waarin hij ingaat op het Rob-rapport ‘Gij zult openbaar maken’. In het wetgevingsproces wordt weinig aandacht besteedt aan het betrekken van burgers bij de totstandkoming van wetgeving. Alleen als een wet bekrachtigd wordt, is zichtbaar of er draagvlak is vanuit de samenleving. Transparantie moet volgens Wallage wezenlijk onderdeel uitmaken van het wetgevingsproces. Een goed bestuurder heeft namelijk als taak verantwoording afleggen aan de samenleving.

Video lezing:

Prof. dr. Jacques Wallage

Mr. dr. Ten Napel legt met name nadruk op de aanloopfase van het wetsvoorstel. Intern zijn wetgevingsprocedures behoorlijk transparant, maar ‘buitenstaanders’ hebben weinig zicht op de departementale voorbereiding van wetsvoorstellen. Meer betrokkenheid vergroot de efficiëntie van de totstandkoming van wetten, aldus Ten Napel.

Video lezing: 

Mr. dr. Hans-Martien ten Napel

Na de inleidingen vonden er twee paneldiscussies plaats. Het eerste panel bestond uit jonge onderzoekers, mr. dr. Munish Ramlal, dr. Stephan Grimmelikhuijsen en mr. Reijer Passchier. In de tweede paneldiscussie werd dieper ingegaan op de politieke implicaties van openbaarheid en transparantie. In dit panel zaten Arjan el Fassed (GroenLinks, Open State Foundation), Charlotte Maas (Telderstichting) en Guido van Enthoven (IMI). Een uitgebreid verslag en video’s van deze bijdragen zal binnenkort op Volgdewet.nl gepubliceerd worden.

De dag werd afgesloten met de lancering van Volgdewet.nl. Een website ontwikkeld door Netwerk Democratie, waardoor burgers meer inzicht kunnen krijgen op het wetgevingsproces. De website maakt ook tools zichtbaar die ingezet kunnen worden om zelf invloed uit te oefenen.

Andy Klom, Chris Kijne, Tanja Jadnanansing, Wim Manuhutu, Seth Lievense en Marietje Schaake gaven ieder korte, inspirerende presentaties over de vraag wat volgens hun een succesvol jaar van de burger inhoudt. De gespreksleiding werd verzorgd door Yvonne Zonderop. Vervolgens deelden deelnemers in de Open Space hun ideeën, thema’s en projecten. De volgende projecten werden in de Open Space gepresenteerd:

Godelieve van Heteren van de Europese Beweging Nederland pitchte het idee ‘Patatje Europa’ een initiatief om op ongebruikelijke plekken Europese zaken te bespreken. Veel bijeenkomsten met Europese thema’s worden in beperkte kring besproken. Het idee is om een tour door Nederland te organiseren om burgers uit te nodigen om op gewone plekken, gewone gesprekken tussen gewone mensen te laten voeren over Europa.

Remmelt de Weerd van de Europa werkgroep GroenLinks sloot zich hierbij aan maar acht het ook van belang dat burgers meer kennis hebben over wat er op Europees niveau speelt zodat zij ook deel gaan nemen aan het debat over Europa. .

Uit de ideeën van Fifi Schwarz van Nieuws in de Klas en Marian Minis van de Europese Women Lobby (en nationale vrouwennraad) komen vergelijkbare ideeën naar voren. Fifi Schwarz wil om die reden nieuws en media in het onderwijs een belangrijkere rol laten spelen zodat leerlingen leren nieuwsbronnen met elkaar te vergelijken en leren kritisch na te denken. Marian Minis zoekt ook naar nieuwe verbanden om het onderwijs te verbeteren.

Reinder Rustema van Petities.nl is een project gestart voor een meer democratisch Europa. Hij is van mening dat de parlementaire democratie beter af is als de ministers in de regering niet naar voren worden geschoven door de coalitie. Een politicus, oftewel een volksvertegenwoordiger, is geen bestuurder.  Reinder pleit voor technocraten die door het parlement zijn geïnstalleerd door een sollicitatieprocedure. Zie ook zijn blog. Reinder startte een petitie.

Ruggero Lala van Felix Meritis houdt zich bezig met het opzetten van een Cultural Coalition Citizen for Europe. Doel van deze coalitie is om meer inhoud te geven aan Europees burgerschap een gevoel van eigenaarschap ontwikkelen ten aanzien van Europa. De coalitie is een open platform voor projecten, suggesties zijn welkom.

Luisa Maria Schweizer European Alternatives zet zich in voor een Europees Citizens Pact,een vorm van burgerparticipatie. De economische en politieke crisis kan alleen opgelost worden als de burger deelneemt aan besluitvorming en dat er transnationale netwerken ontsaan waarin burgers deelnemen aan de discussie. European Alternatives organiseert een conferentie in Den Haag over de Citizens Pact. Dit idee wordt enthousiast ontvangen door Tatjana Meijvogel-Kolk van ProDemos.

Ester van Aalst-Broug van Boerenfluitjes organiseert een bijeenkomst op de Dag van de Burger (19 maart jl.). Ester richt zich op het vergroten van transparantie van de voedselketen en daarmee de relatie tussen boer en burger (producent en consument) verkleinen. Boerenfluitjes heeft een lespakket ontwikkeld over voeding. Er wordt in Nederland veel geproduceerd maar niet alles wordt benut. Zo worden bijvoorbeeld geitenbokjes gefokt voor de productie van geitenkaas maar het vlees wordt naar Griekenland geëxporteerd, dit is zonde. Het idee dat in de Open Space ontstond is om met internationale jongerenorganisaties in te zetten voor de uitwisseling van recepten voor dergelijke producten.

Thamar Zijlstra van European Alternatives haalt 1 miljoen handtekeningen op voor een Europees burgerinitiatief voor persvrijheid. De persvrijheid staat in Hongarije en Italië onder druk. Media pluriformiteit is niet alleen een Hongaars probleem maar een Europees probleem, om die reden moet er Europese wetgeving komen die de persvrijheid waarborgt.

Rehana Ganga van Humanity House wil meer aandacht voor de Noord-Zuid problematiek binnen Europa. In Zuid Europa zijn conflicten en slaat de economische crisis hard toe, terwijl men in het Noorden zich nauwelijks bewust is van de dagelijkse realiteit waarin mensen in deze landen verkeren. Humanity House wil deze problematiek dichterbij brengen zodat er in Nederland meer aandacht komt voor dit onderwerp en mensen zich beter in kunnen leven van andere Europeanen.

Janneke Barten en Marjolein Cremer van de Cultural Foundation ondersteunen culturele- en kunstprojecten van actieve burgers en organisaties die zich bezighouden met democratische innovatie. De Cultural Foundation leert hen hoe ze kunnen netwerken in Europees verband zodat zij impact van hun eigen projecten kunnen vergroten en samen issues kunnen agenderen.

Robert Kieft van SICA, het Europe for Citizens Point ondersteunt organisaties in het aanvragen van Europese subsidies

Sonja Leemkuil, Vrijwilliger van het Anti Poverty Network agendeerde tenslotte het recht op basisvoorzieningen voor alle Europese burgers.

De presentaties:

Videoregistratie van de toespraken van Andy Klom, Chris Kijne, Tanja Jadnanansing, Wim Manuhutu, Seth Lievense en Marietje Schaake:

Andy Klom

Directeur van vertegenwoordiging van de Europese Commissie in Nederland

Andy Klom geeft zijn visie op de huidige stand van zaken binnen de Europese Unie en welke rol actieve betrokkenheid van burgers hier een rol in kan spelen. Hij belicht de rol van de Europese Commissie en het Huis van Europa om het Europa van de mensenrechten, de vrede, de samenwerking en de solidariteit onder het voetlicht te brengen.

Chris Kijne

Journalist bij de VPRO / Tegenlicht, bestuurder bij Netwerk Democratie

Chris Kijne schetst de historische ontwikkeling van de Europese Unie als een elite project. Hij houdt een pleidooi voor democratisering en kritische journalistiek.

Tanja Jadnanansing

2^e Kamerlid van de PvdA

Tanja Jadnanansing pleit voor een constructieve dialoog tussen politici en burgers. Ze onderstreept hierbij het belang van in gesprek gaan met jongeren.

Wim Manuhutu

Erfgoed specialist en voormalig directeur van Moluks Museum en PhD student aan de VU Amsterdam

Wim Manuhutu stelt dat als er over Europees burgerschap wordt gesproken het nooit over het koloniale verleden van Nederland en Europa gaat. Het is een uitdaging om actief deze discussie aan te gaan, Europa moet zich tot haar eigen verleden verhouden.

Seth Lievense

Blogger at www.limpidus.org, Coördinator van de Zeitgeist movement in Nederland, en initiatief nemer van Occupy Amsterdam

Seth Lievense is van mening dat Europa steeds minder van de democratie maar steeds meer van de IMF en de Centrale Bank is. Burgers moeten zelf het heft in handen nemen.

Marietje Schaake 

Europarlementariër van D’66

Marietje Schaake vindt dat het Europese Parlement meer zeggenschap moet krijgen en ‘Europa’ transparanter moet worden. Burgers moeten ook meer de gelegenheid tot inspraak krijgen, online platforms en digitale media spelen hier een belangrijke rol in.

Tot slot

Na afloop van de bijeenkomst werd er onderling zoveel uitgewisseld dat men geen oog had voor de borrel. Wij hopen dan ook dat er een netwerk ontstaat waarin veel wordt uitgewisseld en samengewerkt. We hebben een Facebookgroep aangemaakt om ideeën en plannen te delen en evenementen te posten.

Het Europees Burgerinitiatief is zoiets als de nationale variant, alleen met iets meer tanden; Als je in Nederland 40.000 medestanders laat tekenen dan krijg je met veel moeite een debatje in de Tweede Kamer. Dat is al een zeldzaamheid, maar op Europees niveau moet je een miljoen burgers heel veel moeite laten doen en daarna belooft de Europese Commissie het uit te voeren of met een onderbouwde afwijzing komen. Als directe democratie-instrument is dat zeldzaam sterk. Een referendum bijvoorbeeld kan doorgaans alleen maar iets corrigeren. Bij de liefhebbers van directe democratie zijn de verwachtingen van dit instrument dus ook hoog. Sommige sprekers die dag hebben voelbaar hun carrière gewijd aan meer directe democratie en lieten dat merken. Gerald Häfner (Europarlementariër), Bruno Kaufmann en Carsten Berg bijvoorbeeld, allemaal verbonden aan het Initiative & Referendum Institute Europe (IRI), waren in alle sessies prominent aanwezig. Het IRI heeft ook een boekje (PDF 4,5Mb) gepubliceerd over hoe het ging het afgelopen jaar.

Banner bij de ingang van het Europees Economisch en Sociaal Comité op de rue Belliard in Brussel

De burgers hebben in ieder geval hun best gedaan het afgelopen jaar. Het lijkt erop dat iedereen die ervan wist ook een initiatief heeft getekend. Of andersom, door het tekenen van zo’n initiatief wisten ze dat het bestond. De Eurobarometer heeft de vraag naar de bekendheid van dit instrument naar verluid weer weggelaten uit de periodieke vragenlijst omdat het niet te meten is. Er zijn nog geen twee miljoen ondertekeningen verzameld nu. Optimistisch geformuleerd zijn dat toch nog 1 op de 250 Europese burgers. Bruno Kaufmann opperde zelfs nog om alle huishoudens op dit continent een brief over dit instrument te sturen in de hoop dat daarna een kwart ervan weet.

Vooralsnog moet het Europees Burgerinitiatief als instrument bekend worden door de praktijk. Daarvoor wordt vooral gekeken naar het initiatief dat tot nu toe de meeste ondertekeningen heeft getrokken; Right2water.eu heeft al meer dan een miljoen ondertekeningen. Dat is een hele prestatie en volgens het IRI vooral toe te schrijven aan een breed debat in Duitsland en Oostenrijk over een dreigende privatisering van drinkwater. Dit initiatief wil dat de EU erkent dat iedereen een recht op water heeft en dat het niet een dienst of product is waar je consument van bent. Niet onbelangrijk is ook dat er niet een handvol gewone burgers achter zitten, zoals bij de meeste initiatieven, maar dat de vakbonden voor werknemers bij overheidsbedrijven (EPSU) dit initiatief hebben genomen en er ook een budget van €100k voor hebben gevonden. Maar dan nog zijn ze er niet. Ze hebben zeven keer teveel ondertekeningen uit Duitsland terwijl ze met de steunbetuigingen uit bijvoorbeeld Nederland nog niet eens op een achtste zijn gekomen van wat de regel eist (zie ‘distribution of signatures‘). Met een miljoen steunbetuigingen ben je er namelijk nog niet, het moet ook Europees gedragen worden. Niet alleen in een paar lidstaten.

Maar het is in dit stadium vooral de uitvoering waar het op blijft hangen. De meeste initiatieven zijn afkomstig van een alliantie van betrokken burgers, al dan niet ondersteund door een kleine organisatie. Bijna iedereen heeft moeite met de vertalingen, de juridische consequenties van de spelregels en de technische problemen van het online verzamelen van steunbetuigingen. Voor oplossingen kijkt men voornamelijk naar de Europese Commissie. Voor wat betreft de regeling zelf is dat terecht, want daar gaan ze over. Ook voor vertalingen zouden de diensten van de Europese Unie in theorie erg bruikbaar zijn, weinig andere organisaties op dit continent produceren zoveel vertalingen. Helaas werkt zelfs dat niet omdat de vertaalafdeling de vingers niet wil branden aan zo’n politieke tekst. Een initiatiefnemer mag een tekst voorleggen ter goedkeuring en als het afgekeurd wordt moet je het zelf fixen. Niet constructief.

De juridische complicaties komen vooral voort uit de hopeloos complexe uitwerking van de regeling (211/2011). Een resultaat van de EU-processen wat voor de meeste wetgeving niet zo erg is, maar wel als je er concrete software in detail mee voorschrijft. Een EU-unicum volgens mij. Tot overmaat van ramp heeft de Europese Commissie zelf ook software laten bouwen door de eigen IT-afdeling. Een begrijpelijke improvisatie om verder gezichtsverlies te voorkomen, maar niet veel meer dan dat. We hebben hier dan ook van doen met de minst geschikte partij om zoiets te leveren. Ze hebben geen enkel track-record in het bouwen van gebruikersvriendelijke webinterfaces, laat staan dat ze de gewenste open source-werkwijze gewend zijn. Daarnaast zijn de juridische eisen aan de techniek vanuit regeling 211/2011 ook duizelingwekkend. Niet dat het betere software oplevert; juridische details zijn immers de kerntaak van de commissie, niet het bouwen van lekkere, plakkende campagne-software. Een netelig, juridisch webformulier is het resultaat. Zelfs internetbankieren heeft een fijnere interface. Probeer zelf eens een initiatief te ondertekenen of kijk naar een filmpje van mijn poging. Desondanks blijft men hopen op betere software van de commissie. Ondergetekende intervenieerde met een opmerking hierover (videofragment uit de webstream), met als achtergrond dat ik al 3 miljoen steunbetuigingen heb verzameld met petities.nl. Wij als burgers moeten zelf betere software maken en die goedgekeurd krijgen.

Een goed voorstel daarvoor kwam van Xavier Dutoit, onder de naam ‘ECI-in-a-box‘. Het is te vergelijken met de diensten van een bedrijf als Ogone, dat creditcardbetalingen afhandelt. Een webshop kan nog zo amateuristisch opgezet zijn, de betaling zelf wordt afgehandeld door zo een derde partij die niets anders doet dan dat. Het flitst heel kort voorbij op je scherm als je een betaling doet. Iets dergelijks moet er ook komen voor de initiatieven, een fijne webpagina voor het ondertekenen van een ECI die iedereen kan embedden. Initiatiefnemers kunnen zelf wel een website in elkaar (laten) zetten, maar het verwerken van de ondertekening wordt dan centraal door een gespecialiseerde dienst afgehandeld. Initiatieven hoeven dan ook niet telkens door een complexe, dure certificatie-mallemolen. Die schade kan beperkt en uitbesteed worden tegen een bescheiden contributie. Gratis is niet realistisch, maar een bijdrage vergelijkbaar met wat je als groepje burgers rond een tafel ter plekke op kan hoesten, een paar honderd euro, zou voldoende moeten zijn.

Mij viel op dat men het nauwelijks meer heeft over de zogenaamde pre-ECI als oplossing. Voordat je begint met een Europees Burgerinitiatief doe je er goed aan om eerst een klassieke petitie op te zetten in een enkele lidstaat. Slaat dat aan, dan begin je vergelijkbare petities in andere lidstaten. In Frankrijk en Duitsland zijn er ook petitiesites van burgers, zoals petities.nl. Pas als hiermee veel steun binnenkomt maak je er eventueel een Europees Burgerinitiatief van. Maar in dat stadium zijn ook allerlei andere opties om succesvol beleid te beïnvloeden. Zeker op Europees niveau is dat als burger niet zo moeilijk als het lijkt, zeker niet als je je gesteund weet door tienduizenden burgers. Grassroots begint uiteindelijk onderop, in de lidstaten en niet bij de commissie in Brussel.

Lees eventueel ook over deze dag een verslag van Democracy International of Euractiv.

Hier vindt u het Amsterdams Manifest voor de Lokale Democratie zoals het tot nu toe vorm heeft gekregen.

Tijdens deze afsluitende bijeenkomst presenteren we het manifest. Niet als slotstuk van onze activiteiten, maar als startschot van de realisatiefase. Samen met de deelnemers gaan we op deze avond aan het werk om handen en voeten te geven aan de ambities die daarin komen te staan. Marjolein Moorman (fractievoorzitter PvdA), Robert Flos (fractievoorzitter VVD) en Martien Kuitenbrouwer (voorzitter der stadsdeelvoorzitters) zullen het manifest in ontvangst nemen. Hen bevragen we op de ambities van de politiek om er richting de gemeenteraadsverkiezingen van 2014 mee aan de slag te gaan.

Onder leiding van Ruben Maes.

Entree is gratis, meld je aan door op de rode ‘ik meld mij aan’ knop bovenaan deze pagina te klikken.

De wereld ligt onder onze vingertoppen en de mogelijkheden zijn eindeloos: petities, burgerinitatieven, collectieve acties, sociale bewegingen en zelfs revoluties. Dankzij internet vertakt het democratische proces zich steeds dieper in onze samen- leving, ook buiten de reguliere overheid om. Het geeft burgers nieuwe instrumenten om zich te informeren over besluitvormingsprocessen en om te participeren in het democratische proces.

Netwerk Democratie:
→ Verbindt ‘traditionele’ met ‘nieuwe’ democratische instrumenten en verenigt participatieve met representatieve democratie
→ Stimuleert de discussie omtrent transparantie, toegankelijkheid en ‘accountability’ van bestuur
→ Ontwikkelt en ondersteunt de bouw van applicaties ten behoeve van democratische innovatie
→ Ondersteunt internetpioniers op het gebied van democratie
→ Stimuleert kritisch en actief burgerschap

Schakel Netwerk Democratie in voor:
→ de organisatie workshops,publieksbijeenkomsten en evenementen;
→ het opzetten en initiëren van denktanks en onderzoek;
→ de ontwikkeling van (web) applicaties en websites;

Als stichtimg hebben we geen winstoogmerk.
Wij staan open voor vele vormen van samenwerking. Neem contact met ons op door te bellen naar 020 7630494 of te mailen naar info@netdem.nl

Op uitnodiging van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninksrijksrelaties hebben experts uit openbaar bestuur, wetenschap, bedrijfsleven en het maatschappelijk veld toekomstscenario’s geformuleerd voor de iSamenleving 2030. Deze toekomstscenario’s vormen de basis voor de toekomstige beleidsagenda voor de overheid op het gebied van informatie.

Het verslag van de bijeenkomst is hier te lezen.

Francesca Bria opende de dag met een plenaire lezing. Deze video’s geven een kleine impressie van de dag:

iSamenleving 2030 deel I Data als valuta van de toekomst
iSamenleving 2030 deel II Radicale scenario’s
iSamenleving 2030 III Relatie burger-overheid

Het verslag van de bijeenkomst is hier te lezen.

iSamenleving – Data als valuta van de toekomst.

iSamenleving – Radicale scenario’s.

iSamenleving – Relatie burger-overheid.

Volgdewet.nl

De overheid krijgt een steeds meer faciliterende rol in de samenleving. Er wordt dan ook steeds meer verwacht van de samenleving zelf. Oplossingen voor sociale uitdagingen moeten niet alleen bij de overheid gezocht worden, maar juist in de samenleving. Een gelijkwaardige toegang tot informatie is daarom belangrijk. Volgdewet.nl is erop gericht om inzicht te geven in de ontwikkeling van wetgeving. Volgdewet.nl is een ‘toolbox’ die laat zien welke fases een wet doorloopt voordat hij van kracht is. Op welk moment kan je invloed uitoefenen? Bij wie moet je zijn? En welke tools kunnen je daarbij helpen?